७ जेठ, काठमाडौ । महाभूकम्प र त्यसपछिका कम्पनहरुले नेपाललाई आक्रान्त पारिरहेका बेला विभिन्न किसिमका पूजाअर्चना हुन थालेका छन् । बुधबार नेपाली सेनाले देशैभरका आफ्ना ब्यारेकमा शान्ति तथा क्षमा पूजा गर्यो । बुधबार नै काठमाडौंको स्वयंभूमा १० देशका बौद्ध भिक्षुहरुले मैनबत्ती बाले ।
भूकम्पले क्षति पुर्याएका सम्पदाहरुमध्ये स्वयम्भूनाथ पनि एक हो ।
७ जेठ, लन्डन । बेलायतको स्थानीय निर्वाचनमा एक नेपाली दम्पती निर्वाचित भएका छन् । शंकर गैरे र उनकी श्रीमति लक्ष्मी स्वान्ली टाउन काउन्सिलको काउन्सिलर पदमा विजयी भएका हुन् ।
एउटै वडा र एउटै परिवारबाट निर्वाचित हुने उनीहरु सम्भवतः पहिलो नेपाली दम्पती हुन् । दुवैको काउन्सिलरपछि डेपुटी मेयरमा पदोन्नति भएको छ ।
निर्वाचित १६ काउन्सिलहरुमध्येबाट एक मेयर र एकजना डेपुटी मेयर चुन्ने प्रचलन बमोजिम श्रीमान् शंकर गैरे डेपुटी मेयर छानिएपछि श्रीमति स्वतः डेपुटी मेयर घोषित भएकी हुन् । काउन्सिलरको अवधि ५ वर्ष भएपनि मेयर भने प्रत्येक वर्ष परिवर्तन हुने प्रक्रिया छ ।
यी दम्पतीले सत्तारुढ कन्जरभेटिभका तर्फबाट अत्यधिक मतले जितेका हुन् । शंकर गैरे सन् २०१० मा काउन्सिलरका लागि लडे पनि उनले ६ मतले मात्र पराजय भोगेका थिए । ब्रिटिसहरुको वाहुल्यता रहेको गैरेको क्षेत्रमा एसियन कोही छैनन् ।
उता, सन् १९९७ मा बेलायत आएकी श्रीमति गैरे काउन्सिलरमा निर्वाचित हुने पहिलो नेपाली महिला भएको गैरे परिवारको विश्वास छ । उनी सन् २०१० देखि पार्टीमा लागेकी हुन् । गैरे दम्पत्तिका दुई छोरा छन् ।
निर्वाचित भएपछि गैरेले स्थानीय काउन्सिलको विकास योजना, अपराध नियन्त्रण, रेलवे लगायत सेवा विस्तारमा समय दिने अठोट व्यक्त गरेका छन् । निर्वाचित काउन्सिलरहरुको पहिलो बैठक आगामी १ जुनमा हुँदैछ ।
आजभोलीको तनावग्रस्त र भागदौडको जीवनमा थाइराईड समस्या बढीरहेको छ । यो समस्या महिला पुरुष दुवैमा देखिए पनि विशेष गरी महिलामा बढी देखिन्छ । आजभोलि त थाइराईडको समस्याले साना उमेरका महिलालाई पनि सताएको देखिन्छ । अध्ययनका अनुसार १०० जनामा ८० महिलालाई थाइराईको समस्या हुन्छ ।
हाम्रो घाँटीको अगाडीको भागमा थाइराइड ग्रन्थी हुन्छ । जसले थाइराइड हर्मोन नामक हर्मोन उत्पादन गर्छ । सोही हर्मोनलेनै हाम्रो शरिरको अंगको क्रियाकलापलाई नियन्त्रण गर्छ । तर जब थाइराईड ग्रन्थीको प्रणालीमा बाधा उत्पन्न हुँदा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या आउने गर्दछन् । तथ्यांकले लाखौं मानिस थाइराईडले प्रभावित भएको देखाउँछ । तर समस्या के छ भने धेरैलाई आफूलाई थाइराईड भएको पत्तै पाउँदैनन् । यदि थोरै खाना खाँने गर्दा पनि वजन बढिरहेको छ, साना साना कुराले पनि तनाव दिईरहेको , सन्तान प्राप्तिको लागि समस्या छ र पटक पटक गर्भतुहिने समस्या छ भने हामीलाई थाइराइड पनि भएको हुनसक्छ ।
दोषी
थाइराइड ग्रन्थी घाँटीको अघिल्तिर हुन्छ । खप्परमा दिमागभन्दा तल रहेको पिटुयुटरी ग्रन्थीले थाइराइडलाई नियन्त्रण गर्छ । पिट्युटरीले रगतमा थाइराइड हर्मोनको स्तर मापन गर्छ र थाइराइड स्टिमुलेटिङ हर्मोन टीएसएच निकाल्छ । यस हर्मोनले थाइराइडलाई थाइरोक्सिन टीफोर र ट्रिलिडोथायोरिन टीथ्री हर्मोन उत्पादन गर्न सहयोग गर्छ । थाइराइडलाई टीथ्री र टीफोर हर्मोन उत्पादन गर्न आयोडिनको आवश्यकता पर्छ । तर आयोडिनको मात्रा धेरै वा थोरै हुँदा थाइराइड मलफंक्शन हुने डाक्टर नुपुर क्रिशन बताउँछन् ।
गलगाँड के हो ?
आयोडिन र सिलेनियम खानामा पर्याप्त भएन भने गलगाँड उत्पन्न हुन्छ । शरिरमा आयोडिनको कमी हुँदा गलगाँड निस्कन्छ । थाइराइडले शक्ति परिचालन गर्न थाइरोक्सिन हर्मोन पैदा गर्छ । केटाकेटीको शारीरिक वृद्धि र विकासको लागि थाइराक्सिनको ज्यादै आवश्यकता हुन्छ । कुनै किसिमको विकृति नभई राम्रो बच्चा जन्माउन र आमाको दुध आउनको लागि पनि यो हर्मोनको ठूलो महत्व हुन्छ । हाम्रो दैनिक आहारमा आयोडिनको कमी हुंदै गयो भने थाइरोक्सिन हर्माेन सही ढंगबाट उत्पादन हुन सक्दैन, जसले गर्दा रगतमा यसको परिमाण कम हुँदै जान्छ । अनि यो हर्मोन बढी पैदा गर्नका लागि थाइराइड ग्रन्थीले धेरै परिश्रम गर्नुपर्छ, फलस्वरुप ग्रन्थी फुलेर आउँछ, यसलाई गलगाँड भनिन्छ ।
थाइराइड हुनबाट बच्न कस्तो डाइट लिने ?
हाइपोथाइरोडिजम भएकालाई भर्जिन नरिवलको तेल लाभदायक हुन्छ । यसमा चेन फ्याटी एशिड हुन्छ जसले मेटाबोलेटिज्मलाई बढाएर वजन घटाउन मद्दत गर्छ ।
१. कृत्रिम चीनीको प्रयोगबाट बच्ने
२. बदाम लगायतका चिल्ला ड्राइफुट नखाने, धुमपानबाट बच्ने र पोषणका औषधीहरु नखाने
३. आवश्यक मात्रामा आयोडिन र भिटामिन ए को सेवन गर्ने । एक वयस्क व्यक्तिका लागि १ सय ५० माइक्रोग्राम आयोडिन प्रतिदिन लिन आवश्यक छ ।
४. बन्दा, काउली, ब्रोकोली जस्ता तरकारीबाट बनेका काँचो सलाद नखाने । यी तरकारीमा पाइने गोट्रोजेन्स नामको तत्वले थाइराइडलाई प्रभाव पार्छ । बरु पकाएर खानाले खासै असर गर्दैन ।
५. सामुदि«क माछा प्रशस्त खाने । त्यस्तै हरियो पत्तेदार तरकारी र दुग्धजन्य पदार्थमा पनि प्रशस्त आयोडिन पाउन सकिन्छ ।
६. अण्डा, पहेलो पाकेको फलफूल र हरिखा सागसब्जीले भिटामिन एको मात्र परिपूर्ति गर्छ ।
७. गर्भवती महिलालाई प्रतिदिन २ सय २० माइक्रोग्राम आयोडिन आवश्यक पर्ने हुनाले यसमा विशेष विचार पुर्याउने।
थाइराइडले आजभोलि कम उमेरका महिलालाई पनि सताउँछ । इण्डोक्रिनोलोजिष्ट डा. अल्तामास साइखले १५ – २० वर्ष उमेर समूहका महिलामा पनि थाइराइड देखिएको बताउँछन् । यो उमेर समूहका महिलाले पनि उमेरअनुसारको वजन, थकान र सुन्निने समस्यालाई मध्यनजर गरेर थाइराइडको समस्या पत्ता लगाउन सक्छन् ।
बाँझोपन
थाइराइडका कारण बाँझोपनको समस्या पनि आउन सक्छ । थाइराइडले पुरुषमा यौनइच्छामा कमी र वीर्यमा कमी देखिन्छ भने महिलामा अण्डा उत्पादन गर्नमा कठिनाई र छिटो रजनोवृत्ति हुन सक्छ ।
थाइराइडका लक्षण
- अस्वाभाविक वजन बढ्नु
- गलगाँड आउनु
- तनाव
- छिटो छिटो महिनावारी हुनु र अत्यधिक रक्तश्राव
- कपाल झर्नु
- छाला फुस्रो हुनु
- मुटुको गति सुस्त हुनु
- चाँडो थकाई लाग्नु
- मुड छिनछिनमा परिवर्तन भईरहनु र कमजोर स्मरणक्षमता
- चिसो लाग्नु
- र आवाजमा भारीपन बढ्नु
(एजेन्सीको सहयोगमा)
७ जेठ, सिँगटी (दोलखा) । सरकारले अत्याधुनिक उपकरण पठाउन नसक्दा जिल्लाको उत्तरी गाविस सिँगटीमा पुरिएका शव अझै निकाल्न सकिएको छैन। शव निकाल्न नसकेपछि बजारमा दुर्गन्ध फैलिएको छ।
सिँगटीमा अहिलेसम्म ३८ जनाको शव फेला परेका छन्। धेरैजना पहिरोले पुरिएको भए पनि अझै निकाल्न सकिएको छैन।सिँगटीमा पुरिएका शव निकाल्न एक अमेरिकी विज्ञ दोलखा आएका छन्।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमलाल लामिछानेले गृहमन्त्रालयसँगको समन्वयमा दोलखा आएका ती विज्ञ सिँगटी गइसकेकाले उद्धार र खोजमा सहज हुने बताए। लामिछानेका अनुसार ती विज्ञले सेना र प्रहरीसँग मिलेर काम गर्ने छन्।
केही दिनअघि खोज तथा उद्धारका लागि जिल्लामा आएको मेक्सिकोको टोलीलाई नेपाली सेनाले फिर्ता पठाएको थियो। नाकले सुँघेर शव फेला पार्न सक्ने त्यो टोलीलाई नेपाली सेनाले आफूसँग समन्वय नगरेको भन्दै फिर्ता जान दबाब दिएको स्रोतको दाबी छ। त्यो टोलीले चरीकोटको प्याराडाइज होटलबाट एक र सिँगटीबाट एकजनाको शव निकालेको थियो।
शव कुहिएर दुर्गन्ध फैलिँदा महामारी निम्तिन सक्ने भन्दै स्थानीय चिन्तित बनेका छन्। सिँगटीका नवराज पाठकले सरकारले तत्काल शव ननिकाल्दा दुर्गन्ध फैलिनुका साथै कुकुर र स्यालले शवको टुक्रा बोकेर प्रदूषण फैलाएको बताए।
पछिल्लोपटक वैशाख २९ गतेको भूकम्पमा परी चिलंखा, खोपाचागुलगायत गाविसका बासिन्दा सिँगटी आएका बेला पहिरोमा पुरिएको अनुमान गरिएको छ। पहिरो गएको आठ दिन बितिसक्दा पनि सरकारले केही गर्न नसकेको भन्दै स्थानीय आक्रोशित बनेका छन्।
चिलंखाका खड्गबहादुर मगरले आफ्ना भतिजाको सास नभए पनि लास तत्काल दिनुपर्ने माग गरेका छन्। राहत लिन आएका चिलंखा गाविसका ६, ८ र ९ वडाका मानिस पहिरोमा परेको आशंका छ।
बेपत्ताहरू अहिलेसम्म परिवारको सम्पर्कमा नआएको भन्दै आफन्तहरूले इलाका प्रहरीचौकी सिँगटीमा खोजी गरिदिन दिनहुँजसो निवेदन लिएर आउने गरेका छन्।
७ जेठ, डाँडापारी, बुढाखानी (काभ्रे) । राहत बाँडिँदै छ भन्ने सुनेपछि बनखुचौर ७ का ७३ वर्षीय जोगमान लामा लौरो टेक्दै ७ घण्टा हिँडेर बुढाखानीको सार्दडाँडा पुगे। मंगलबार बिहान ४ बजे नै उठेर हिँडेका उनी ११ बजे पुगेका थिए। तर, राहत लिएर सेभ द चिल्ड्रेन र नाङ्साल एसोसिएसनको टोली साँझ ६ बजे मात्रै उक्त स्थानमा पुग्यो। राहत झारेर बाँड्दा ७ बज्यो। साढे ७ बजे हातमा त्रिपाल, कम्बल, झुल, ग्यालेनलगायतका सामग्री परे लगत्तै उनी फेरि घर जान नै हतारिए। ‘बीचमा बस्ने ठाउँ छैन, जंगलको बाटो हिंड्दै आजै गाउँ पुग्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘गाडीको असुविधा हुँदा राहत लिन पनि यत्रो दु:ख पाउनुपर्यो।’ जोगमान घरमा नै कन्दमुल र खोले खाएर बसेका थिए। ‘टाउको अड्याउने त्रिपाल थिएन,’ उनले भने, ‘यो सहयोग पनि हाम्रा लागि ठूलो कुरा हो।’
६ घण्टा हिंडेर ७ घण्टा राहत कुरेका ६१ वर्षीय कमल नेपालीको पीडा पनि दयनीय छ। ७ घण्टा राहत पर्खेर बस्दा उनले कसैले दयाले दिएको १ मुठी चिउरा त पाए तर पानी नपाउँदा ठूलो सास्ती भोगे। ‘राहत पाइन्छ भनेर सखारै ६ घण्टाको बाटो हिंडेर आएँ,’ उनले भने, ‘दिनभरि भोको पेटमा बस्नुपर्यो, राहत पाएपछि भने खुसी नै लाग्यो।’ राहत लिन वृद्ध, महिला, बालबालिका आइपुगेका थिए। बिहान सबेरै आएका उनीहरूले राति अबेरसम्म (११ बजे) सम्म बसेर राहत कुरेर लिएर गए। राहत लिन बनखु गाविसका ७ सय ५४ घरधुरी छिमेकी गाविसमा जम्मा भएका थिए। यातायातको सुविधा नभएका कारण सहयोगी संस्थाले सोही ठाउँसम्म मात्रै राहत लिएर गाउँलेलाई डाकेका थिए। विभिन्न ८ स्थानबाट बाटो लाने प्रयास गरिए पनि उक्त क्षेत्र अझै सडक सञ्जालमा जोडिन सकेको छैन। यहाँका अधिकाशंलाई ६ महिनाभन्दा खान पुग्दैन। बाँकी समय बनेपा, धुलिखेल, पनौती लगायतका क्षेत्रमा मजदुरीका लागि जाने गरेका छन्।
गाविस सचिव रेवतीरमण ज्ञवालीका अनुसार वनखुका ७ सय ५४ घरमा क्षति भएका छन्। भोगोलिक रूपमा विकट ती क्षेत्रमा सरकारी राहतसमेत निकै न्यून पुगेको छ। जिल्लाको तथ्यांकअनुसार उक्त गाविसमा ६ हजार केजी चामल, ९० किलो चिउरा, १ सय कम्बल, १० कार्टुन चिउरा र १० कार्टुन बिस्कुट मात्रै पुगेको छ। सेभ द चिल्ड्रेन र नाङ्सालले उक्त गाविसका सबै घरधुरीलाई कम्बल, त्रिपाल, झुल, ग्यालेनलगायत सामग्री वितरण गरेको थियो।
७ जेठ, काठमाडौं । प्रमुख राजनीतिक दलहरुले राष्ट्रिय सहमतिको सरकार निर्माणबारे छलफल थालेका छन् ।
प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बिहीबार साँझ बसेको कांग्रेस, एमाले, एमाओवादी र मधेसी मोर्चाको बैठकले विपत्तिको समाना गर्दै संविधान निर्माण र पुननिर्माणको कामका लागि संयुक्त सरकार आवश्यक औल्याएको छ । यसको स्वरुप र काम लगायतका बिषयमा छलफल गर्दै जाने सहमति दलहरुबीच भएको छ ।
‘मिलेर कसरी जाने भन्नेमा हामी केन्द्रित भएका छौ,’ बैठकपछि कांग्रेस उपसभापति रामचन्द्र पौडेलले कान्तिपुरसंग भने,‘सहमतिको सरकार बनाउने कुरा पनि छ, तर कसरी बनाउने कस्तो बनाउने भन्नेबारे ठोस धारणा बनिसकेको छैन ।’ उनले संविधान जारी हुने वातावरण तयार गरी अन्य काम समेत गर्ने राष्ट्रिय सहमतिको सरकार उपयुक्त हुने बताए । अझै संविधान मुख्य प्राथमिकता रहेकाले छिटो संविधान जारी गर्ने तर्फ पनि सहमति हुनुपर्ने उनले उल्लेख गरे ।
एमाले प्रमुख सचेतक अग्नि खरेलले राष्ट्रिय सहमतिको सरकारको आवश्यकता सबै दलले महसुस गरेको बताए । ‘बलियो राष्ट्रिय सहमतिको सरकार चाहिन्छ भन्नेमा सबै दल तयार छन्’ उनले भने,‘ यसका लागि अझै थप छलफल अघि बढाउने कुराभउको छ ।’ भुकम्पको विपत्ति आएपनि बसेको संसदको बिषेश अघिवेशनमा नै दलहरु राष्ट्रिय ो सहमतिको सरकार आवश्यक रहेको भन्दै प्रस्ताव राखेका थिए । पूर्व प्रधानमन्त्रीहरुले संसदमा कुरा उठाएपछि दलहरुले औपचारिक छलफल थालेका हुन् ।
७ जेठ, काठमाडौं । चीनले विनाशकारी भूकम्पका कारण तहसनहस भएका सडक तथा आवासहरु पुननिर्माणमा सघाउने इच्छा देखाएको छ ।
भूकम्पपछिको राहत, पुनःस्थापना र पुनःनिर्माणबारे नेपाली अधिकारीहरुसँग छलफल गर्न चीनका सहायक विदेशमन्त्री लियू जियानचाओ नेपाल आएका छन् । विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीहरुसँग गर्दै लियूले भूकम्पले भत्किएका सडक र भवनहरु पुनःनिर्माणमा सघाउन चीन तयार रहेको बताए । यसबारे नेपाल सरकारसँग छलफल गर्ने उनले बताएका छन् ।
चीनका सहायक विदेशमन्त्री लियूले बिहीबार नै प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालासँग भेटेर भूकम्पले भएको क्षति, खोजी, उद्धार, राहत र अब हुने पुस्थापना तथा पुनःनिर्माणबारे छलफल गरेका छन् ।
यस पटकको भूकम्प नेपालले ८२ बर्षपछि बेहोरेको सबैभन्दा ठूलो विपत्ति भएको भन्दै उनले आवश्यक सहयोग गरेर चीनले ठूलो गुन लगाएको बताए । विशेषज्ञ सहितको टोली आधुनिक उपकरण सहित खोजी र उद्धारमा पठाएर चीनले नेपालको पीडामा मल्हम लगाएको कोइरालाले बताएको उनको निजी सचिवालयले जनाएको छ ।
कोइरालाले खोजी र उद्धार कार्य समापन तिर गएको तथा राहत र पुनःस्थापना चलिरहेको बताए । साथै वषर्ा अगावै पीडितहरुलाई सुरक्षित स्थानमा अस्थायी बसोबास गराउने कार्य चुनौतिपूर्ण भएको बताए ।
भूकम्पका कारण बस्न नहुने गरी चर्किएका र ढल्किएका भवनहरुलाई सुरक्षित तवरले भत्काएर व्यवस्थित गर्नमा पनि सहयोग आवश्यक पर्ने उनले बताए । कोइरालाले पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणमा पनि नेपाललाई मित्रराष्ट्रहरुको हयोग आवश्यक पर्ने बताएका छन् ।
उनले चीनले दिने सहयोग निरन्तर जारी राख्ने बताएका छन् । भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको चीन भ्रमणमा चीन-नेपाल-भारतका बीचमा आर्थिक करिडर बनाउने बिषयमा कुरा भएको भन्दै उनले नेपालले गर्ने दातृृ राष्ट्र तथा निकायहरुको सम्मेलनमा चीनले उच्चस्तरीय प्रतिनिधि पठाउने बताए ।